1. Torklama

Torklama işlemi; Bir tork anahtarı veya el aleti yardımıyla, civata veya dübelin döndürme kuvveti uygulanarak, yerine oturtulması ve kullanıma hazır hale getirilmesi olayıdır. Tork: Görmesi zor; ihmal etmek kolaydır. İş, betona ankraj yapmaya gelince, doğru torku uygulayabilmek oldukça kritiktir. Başka bir deyişle, bir dübel belirtilen değerlerle torklanmamışsa, problemin ortaya çıkması sadece bir zaman meselesidir. Amerikan İnşaat Müşavirleri Birliği (ACIA), yaptıkları denetimlerde başarısız sonuçların başlıca sebeplerinden birinin yanlış yapılmış (aşırı torklama/eksik torklama) dübel torklama işlemleri olduğunu belirtilmiştir.

Az Torklama

Fazla Torklama

Az torklama dübelin betonda tutunumunu zorlaştırırken, fazla torklamada betona zarar verir. Her iki durumda da, dübel taşıyabileceğinden daha az yük taşıdığı için sisteminiz düzgün çalışmayacaktır.

O zaman şu soru akıllara geliyor. ‘’ Ben doğru torklamayı nasıl yapacağım ? ‘’ Aldığınız malzemenin onaylarında (ETA vs.) veya kullanım dökümanında, hangi çap için ne kadar torklama yapacağınız yazmaktadır. 

HST3 M12 Dübelin Tork Değeri 60 Nm

Mekanik dübeller yapının bütünlüğünü sağlayan yükü ana malzemeye aktaran bağlantı elemanları olduğundan sebep her uygulama için hesaplanması gereken yapısal elemanlardır. Sisteme uygulanan yükü hesaplanan şekilde ana malzemeye aktarmak istiyorsak dübelin tutunmasını sağlayan klipslerin açılması büyük önem arz etmektedir, bundan dolayı, klipslerin doğru seviyede açılması ve betona tutunmasını sağlayacak uygun tork değerleri vermemiz krtik öneme sahip olmakta ve torklamayı dübellerde olası hataların önüne geçmek için kontrol etmemizi gerektirmektedir.

Tork hatalarının önüne geçmek için çeşitli yöntemler bulunmaktadır.

Bu yöntemler;

a. Tork Ayarlı Anahtar Kullanımı:
Tork ayarlı anahtar ile ETA dokümanında veya ürünün kullanım kılavuzunda yer alan ilgili çaptaki tork değeri anahtar üzerinde ayarlanarak, dübelin uygun şekilde torklaması sağlanır. Böylece, istediğimiz tork değeri dübele uygulanır ve klipsler istenilen seviyede açılıp, hesaplanan yük taşıma kapasitesini sağlayabilir.

b. Otomatik Tork Ayarlı El Aleti (Hilti SIW 6AT): Bu tip otomatik tork makineleri, istenilen torku otomatik olarak Hilti dübelinin tipine göre tespit edip, dübelin onaylarında belirtilen tork değerini dübele vermekte, böylelikle hesaplanan yük değeriyle dübelin uygulama sonrası dayanımı birbiriyle örtüşmektedir. Aynı zaman SIW 6AT, hangi dübele ne kadar tork verildiğini ve uygulanan dübellerin sayısına dair de ayrıntılı bir rapor vererek, imalat ve sarfiyat kontrolü konusunda bir fayda sağlamaktadır.

Bunlara ek olarak, SIW 6AT ürünü, torklama hatalarında hem kullanıcı hatalarını hemde tork anahtarında oluşabilecek kalibrasyon hatalarını sıfıra indirmeyi başarmıştır

Daha fazla bilgi için: https://www.hilti.com.tr/content/hilti/META/TR/tr/miscellaneous/landing-pages/adaptive-tork-system.html.



2. Delik Temizliği

Yapışma mekanizmasıyla çalıştığı için daha çok kimyasal dübellerde karşımıza çıkan delik temizliği, aslında mekanik dübeller içinde büyük önem arz etmektedir. Mekanik dübeller, uç kısımlarında bulunan klipsler sayesinde çalıştığından, bu klipslerin betona tutumunu zayıflatacak her türlü etken yanlış uygulamaya sebep verebilir. Düzgün bir delik temizliği yapılmaz ise klipslerin betona tutunumu azalabilir ve dübeli çekiç yardımıyla deliğe yerleştirirken, içindeki toz katmanı sıkışıp bir direnç oluşturabilir böylelikle çakım esnasında dübel zarar görebilir, bu durumlar dübelin yük taşıma kapasitesinde kayba sebebiyet verebilir.

Delik temizliğinde, deliğin içindeki tozu pompa ile tahliye etmemiz yeterli olacaktır. Bunun dışında uygulayıcı hatasına yer vermemek adına ETA onaylı Hilti tozsuz delim ucunuda kullanmak alternatifler arasındadır.  Delik temizliğini nasıl yapacağınız ile ilgili detayları onay belgelerinde (ETA vs.) veya teknik dökümanlarda bulabilirsiniz.

     HST3 Manuel Temizleme Yöntemi          HST3 Tozsuz Delim Ucu İle Temizleme

3.Efektif Gömme Derinliği ve Doğru Açı ile Delim Yapılması
Statik olarak hesaplanan yük değerleri sonucunda ortaya çıkan etkin gömü derinliğini sahada uygulamak büyük önem arz etmektedir.Eğer hesaplanan gömü derinliğinde delim yapmaz isek betonun istenilen kapasitede çalışmasının önüne geçmiş oluruz.Bundan dolayı hem betonun efektif bir şekilde çalışabilmesi ve de dübel istenilen performansı gösterebilmesi için hesaplanan gömü derinliğinde delim yapmamız kritik bir öneme sahiptir.
Diğer önemli hususlar ise;

a. Delimin doğru açı ile yapılması:

Şantiyelerde karşımıza sıkça çıkan dübelin çapraz monte edilmesi veya dübelin 90°’lik açıyla monte edilmemesi gibi durumlarda yük taşıma dayanımı düşmekle birlikte, dübelin çakım esnasında klipsinden kopması, baş kısmından kopması gibi hatalarla karşılaşabiliriz.

b.Delim çapının istenilenden daha düşük çaplı açılması:

Kimi zaman mekanik dübelin çapından daha küçük çaplı delimler açılmakta ve dübel bu düşük çaplı deliğe uygulanmak istenmektedir. Bu tip durumlar, dübel deliğe tam yerleşemediğinde, dübelin klips kısmından kopmalar meydana gelebilir. Böylelikle hatalı bir uygulama yapma durumu ortaya çıkabilir.

c. Delim çapının istenilenden daha büyük çaplı açılması:

Açılan deliğin dübel çapından daha büyük olma durumlarında, dübeli torkladığımızda klipsler beton çeperine yeteri kadar tutunamayacak ve istenilen yük taşıma değerini sağlamayacaktır. Bu durumda doğru delim çapının önemini bize göstermektedir.